Başı rahmet, Ortası mağfiret, Sonu cehennem ateşinden (azabından) kurtuluş olan mübarek Ramazan ayına yetişenlerin vermekle yükümlü olduğu fıtır sadakası halk dilinde buna fitre denmektedir.
Ramazan bayramına kavuşmanın şükrü niteliğinde dinen zengin sayılan kimseler tarafından verilmesi VACİP olan sadakadır.
Hanefi mezhebinin dışındakilere göre fitre onlarda FARZ olan bir ibadettir.
Fıtır sadakası: Ramazan orucunun farz kılındığı hicretin 2. yılı Şaban ayında, zekâttan önce meşru kılınmıştır.
Dinimizde bu bir islam kardeşliğinin tesisi için Müslümanlar arasında yardımlaşma ve dayanışma şeklinde bir ibadet olup, aynı zamanda tutulan oruçların kabulüne, ölüm sırasındaki sıkıntılardan ve kabir azabından kurtuluşa bir vesiledir.
Neden kişiye vacip bir ibadettir? Amacı ihtiyaç sahiplerinin zengin kişiler tarafından fakirlerin yaşadığı toplumun hayat standartlarınca yoksulların bir günlük ihtiyaçlarını gidermeye ve onların da bayram sevincine katılmalarına bir katkı ve yardımdır.
Fitre verilirken hepsini birden fazla kişilere verilebildiği gibi tek kişiyede verilebilir. En uygun olanı ise ihtiyaç sahibi olan tek bir kişiye verilmesidir. Hiç olmazsa o ihtiyaç sahibi o kişi içinde bulunduğu ay sebebiyle verilen fitreler sayesinde ihtiyaç duyduklarını alabilsin ve yarasına merhem olsun ihtiyaçlarını karşılamış olsun.
Şimdi gelelim fitrenin önemine: Fıtır sadakası vermenin önemini Peygamber (s.a.v) hadis-i şeriflerinde şöyle açıklıyor.
1-)Sadaka-i fıtr, Zenginlerinize bir tezkiyedir. Fakirleriniz de verirse, Allahü teâlâ onlara daha çoğunu verir.) [Ebu Davud]
2-) Ramazan orucu, Gökle yer arasında asılı durur. Sadaka-i fıtr verilince yükselir.) [Ebu Hafs] Yani Ramazan’ın kabul olmasını sağlar
3-)Sadaka-i fıtr, Oruçlunun, uygunsuz sözlerinden hâsıl olan günahları temizler.) [Beyheki]
Fitre ile yükümlü olan bir müslüman kimse kendisi ve himayesinde olan ergenlik çağına. ulaşmamış çocuklarının ve ramazan ayı içinde hanesinde kim bulunuyorsa fitrelerini vermekle yükümlüdür.
-Fitre, verileceği yerler bakımından her durumda zekâtın benzeridir. Aynı şartları taşıyan kişilere verebilir. Cenab-ı Hak Tevbe Suresi 60.Ayet-i kerimesinde bunları şöyle açıklamaktadır; “(Sadakalar) zekatlar Allah’tan bir farz olarak ancak fakirler, düşkünler, zekât toplayan memurlar, kalpleri İslam’a ısındırılacak olanlarla (özgürlüğüne kavuşturulacak) köleler, borçlular, Allah yolunda cihad edenler ve yolda kalmış yolcular içindir. Allah hakkıyla bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.” Kişi anne-baba, büyük çocukları, eşi, kardeşleri veya diğer yakınları için fitre ödeme zorunluluğu yoktur.
Fakat bu kişiler vekalet vermediği halde bu kişiler için fitre verirse geçerli sayılır.
-Fitre, Ramazan ayının birinci gününden başlar Bayramdan bir veya iki gün öncesi ile Bayram Namazı arasında ödenir. Böylece yoksullar bununla, Bayram Namazı’ndan çıkmadan önce ihtiyaçlarını karşılamış olurlar. Bayramdan önce verilmesi makbuldür. Bayram gününden sonraya kalırsa, yükümlülük düşmez ve ilk fırsatta ödenmesi gerekir. Birde fitre verecek yakını uzakta ise ona kime vereceğine niyet edilir. Bilahire ulaştırılır hiç bir sorun olmaz.
Diyanet işleri başkanlığımız bu senenin fitre miktarını en düşük 240 TL olarak açıklamıştır,ancak
-Günümüzde fıtre miktarı belirlenirken, vijdanen ihtiyaç sahibi kişinin bir günlük gıda ihtiyacını karşılayacak miktarın ölçü olarak alınması gerekir. Bunun aşağısı olursa olmaz. Fitrede belirlenen miktar en asgaridir, bunun üstünde vermek isteyenler verebilirler. Ne yazık ki bazı zenginlerin bunu baz alıp fitreyi buna göre ödemesi sormak lazım çok garip değili midir?
Bunu kurbanda da yapmaktadırlar. Tek başına kurban kesmesi gereken kişi zengin olduğu halde yedi kişilik kesilen kurbana ortak olmaktadırlar.
Burada kullukta yarış olması gerekir ama maalesef olmuyor.
-Gelelim en önemli konuya fitre kimlere ve nerelere verilemez?
Müslüman bir kişi kesinlikle anne-baba,dede nine, çocuklarına, torunlarına ve eşine veremez. Camii, çeşme, bina, imarethane gibi yerlerede verilememektedir.
Ama üzülerek ifade etmeliyim ki! Günümüzde buna özen göstermeyenler çok ve şahitte olmaktayız
-Peki bir Müslüman olarak fitrelerimizi kimlere vermeliyiz?
Öncelikle diyorum birinci verilmesi gereken mutlaka ve mutlaka kendi yakınlarımızdan; başlamak kaydıyla muhtaç olan kardeş, teyze amca, dayı, hala ve bunların çocuklarına, Gelin, damat, kayınpeder ve kayın valide, bunlardan muhtaçlar yoksa köyün, mahallenin muhtaçlarına, köyümüzde de yoksa komşu köyün fakirlerine...diye yakından uzağa doğru gidilmek kaydıyla muhtaçlara, Zekat, fitre, fidye ve sadakalarınızı verebilirsiniz.
Önemli bir husus Filistin ve Gazze’de ki,aç sefil olan kardeşlerimize de aklımıza getirelim mutlaka unutmayalım.