Doğu Türkistan Milli Meclis Başkanı Seyit Tümtürk, Anadolu Gençlik Derneği (AGD) Ordu Şubesi’nin davetlisi olarak katıldığı programda İran’a yönelik saldırıları kınadı, Doğu Türkistan’da yaşandığını savunduğu hak ihlallerine dikkat çekti.
AGD Ordu Şubesi tarafından düzenlenen konferansta konuşan Tümtürk, gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
İran’a Yönelik Saldırıya Tepki
Konuşmasına İran’a yönelik saldırılara değinerek başlayan Tümtürk, saldırının İsrail ve ABD tarafından gerçekleştirildiğini öne sürerek sivillerin hedef alınmasının kabul edilemez olduğunu söyledi.
İran yönetiminin Doğu Türkistan konusunda sessiz kaldığını savunan Tümtürk, buna rağmen İran halkının bombardımana maruz kalmasının doğru olmadığını ifade etti.
“Bir yanlışı başka bir yanlışla telafi edemeyiz. Zalim kim olursa olsun karşısında, mazlum kim olursa olsun yanında olmak bize yakışır” dedi.
“Gerekirse ABD ile İş Birliği Yapılır”
Tümtürk, Doğu Türkistan mücadelesi kapsamında uluslararası iş birliklerine açık olduklarını belirterek, gerekmesi halinde ABD ile iş birliği yapılabileceğini ifade etti. Bu açıklama programın en dikkat çeken başlıkları arasında yer aldı.
Doğu Türkistan’ın Stratejik Önemi
Doğu Türkistan’ın yer altı ve yer üstü kaynakları bakımından zengin bir coğrafya olduğunu dile getiren Tümtürk, petrol, doğalgaz, uranyum ve kömür gibi hidrokarbon kaynaklarının Çin’in enerji ihtiyacının önemli bir bölümünü karşıladığını öne sürdü.
Bölgenin nadir toprak elementleri açısından da stratejik öneme sahip olduğunu belirten Tümtürk, Doğu Türkistan’ın yalnızca ekonomik değil, tarihi ve kültürel açıdan da Türk-İslam medeniyetinin önemli merkezlerinden biri olduğunu söyledi.
Tarihi Şahsiyetleri Hatırlattı
Konuşmasında bölgenin tarihine de değinen Tümtürk, Yusuf Has Hacib’in “Kutadgu Bilig”, Kaşgarlı Mahmud’un “Divanü Lügati’t-Türk” ve Edib Ahmed Yükneki’nin “Atabetü’l-Hakayık” adlı eserlerini hatırlattı.
Ayrıca Sultan Satuk Buğra Han ve Osman Batur’u anarak Doğu Türkistan’ın tarih boyunca önemli devletlere ve mücadelelere ev sahipliği yaptığını ifade etti.
“İki Kez Bağımsız Devlet Kuruldu”
Tümtürk, 12 Kasım 1933’te Kaşgar’da kurulan Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti ile 12 Kasım 1944’te Gulca’da kurulan Doğu Türkistan Cumhuriyeti’ni hatırlatarak, bölgenin yakın tarihte iki kez bağımsız devlet kurduğunu ancak bu yapıların kısa sürede sona erdiğini dile getirdi.
Nükleer Deneme ve Nüfus Politikası İddiaları
1949 sonrasında Çin yönetimi döneminde bölgede nükleer denemeler yapıldığını ve bunun halk sağlığı üzerinde ağır sonuçlar doğurduğunu iddia eden Tümtürk, uzun yıllar uygulanan nüfus politikaları kapsamında zorla kürtajlar gerçekleştirildiğini öne sürdü.
“Gönül Bağı En Yakın Coğrafya”
Doğu Türkistan’ın Türkiye’den yaklaşık 2,5 kat büyük olduğunu ve 35–40 milyon civarında Müslüman Uygur Türk’ün yaşadığını belirten Tümtürk, Türk adının tarih sahnesine çıktığı ve Türklerin İslamiyet’i kabul ettiği coğrafyanın Doğu Türkistan olduğunu söyledi.
Tümtürk, konuşmasını “Doğu Türkistan fiziki olarak Türkiye’ye uzak olabilir ancak gönül bağı açısından en yakın coğrafyadır” sözleriyle tamamladı.
