Hepimizin bir başlangıç hikayesi var. İçine doğduğumuz bir ev, ilk kez adını öğrendiğimiz sokaklar, çocukluğumuzun sesleri… Bunların hangisini kendimiz seçtik? Belki de insanın hayat boyu süren arayışı, kendisine verilmiş bir hikayenin içinde kendi yolunu bulmaya çalışmasından ibaret.
Kemal Varol'un kitaplarını okurken aklımı en çok bu soru meşgul ediyor.
Kara Sis ile gönlümü kazanan Varol, Onu Sevdiğim Zamanlar ile beni yeniden kendi edebi dünyasının içine çekti. Üstelik iki kitap arasında kurduğu bağla ayrıca şaşırttı. Bir kitabın başka bir kitabın kapısını aralaması, daha önce karşılaştığınız bir dünyanın izlerini yeni bir hikayede bulmak… Okur için güzel sürprizlerden biri bu. Çünkü artık yalnızca yeni bir roman okumuyor, yazarın kurduğu bütün dünyayı yeniden düşünüyorsunuz.
Kenan, Eleonore ve Harun… Her biri kendi hikayesinin içinde başka bir yalnızlık, başka bir arayış taşıyor. Birinin geçmişiyle, diğerinin kimliğiyle, bir başkasının hayata tutunma biçimiyle kurduğu ilişki, romanın insanı düşündüren katmanlarını oluşturuyor. Onları okurken bir kez daha anlıyorum ki insanın hikayesi yalnızca başına gelenlerden ibaret değil doğduğu yerden, öğrendiği dilden, kaybettiklerinden ve taşıdığı hatıralardan da oluşuyor.
Varol'un anlatısında coğrafya, yalnızca haritada bir yer değil. İnsanların hafızasında, dilinde, korkularında ve sevinçlerinde yaşamaya devam eden bir geçmiş. Doğduğunuz topraklardan uzaklaşabilirsiniz ama orada öğrendiğiniz ilk kelimeyi, çocukluğunuzun sesini, size ait olan ya da sizden alınan şeyleri nereye bırakırsınız?
İnsan bazen en çok ait olduğu yerde yabancılaşır. Bazen de hiç bilmediği bir şehirde kendisine benzeyen bir hikayeyle karşılaşır. Demek ki aidiyet yalnızca nerede yaşadığımızla ilgili değil, nerede anlaşıldığımızla, nerede hatırlandığımızla da ilgili.
Yalnızlık meselesi de burada başlıyor. Kalabalıkların içinde tek başına kalmak, kendini anlatacak kelimeleri bulamamak, birilerinin yanında bulunurken bile başka bir yere ait hissetmek… İnsan her zaman birini aramıyor aslında. Bazen kendi hikayesini eksiltmeden anlatabileceği bir yer arıyor.
Bir de kimlik arayışı var. Kim olduğumuzu ne kadar kendimiz belirliyoruz? Ailemizi, dilimizi, doğduğumuz şehri, çocukluğumuzun şartlarını seçmedik. Hayatın ilk sayfaları bizim dışımızda yazıldı. Sonra büyüdük bazı cümlelere itiraz ettik, bazılarını değiştirdik, bazılarınıysa yıllar geçmesine rağmen içimizden söküp atamadık.
Belki kader dediğimiz şey de burada saklı. Başlangıcımızı seçemiyoruz ama o başlangıçla ne yapacağımız konusunda bir ölçüde söz sahibiyiz. Yine de insanın kendi hikayesini bütünüyle değiştirebildiğinden emin değilim. Geçmiş bazen bir adres gibi değil, insanın içinde taşıdığı bir memleket gibi.
Onu Sevdiğim Zamanlar'ı okurken Kara Sis'e uzanan bağın bende uyandırdığı şaşkınlık biraz da bu yüzden kıymetliydi. Edebiyatın sürekliliğini, bir yazarın karakterler ve hikayeler aracılığıyla nasıl bir hafıza kurabildiğini görmek… Kitaplar ayrı ayrı okunuyor ama zihnimizde birbirleriyle konuşmaya devam ediyor.
Bir kitabı bitirdiğinizde her sorunun cevabını bulmanız gerekmiyor. Bazen iyi bir kitap, yıllardır üzerinde düşünmediğiniz bir meseleyi yeniden önünüze koyuyor. Bazen de hiç gitmediğiniz bir coğrafyayı, orada yaşamış kadar tanıdığınızı hissediyorsunuz.
Kemal Varol'un kitaplarından bende kalan, biraz da bu duygu. İnsan, geçmişinden ne kadar uzaklaşabilir? Kendisine ait olmayan bir kaderi ne kadar değiştirebilir? Sevdiği insanları, doğduğu toprakları, çocukluğunu geride bırakmak gerçekten mümkün müdür?
Belki de hiçbirimiz yalnızca yaşadığımız yerden ibaret değiliz. Biraz hatırladıklarımız, biraz unuttuklarımız, biraz da bir türlü unutamadıklarımızız.
Bu satırların sonunda Barana’ya da bir selam göndermek istiyorum. Edebiyatın güzel taraflarından biri de aynı hikayede buluşan insanların, kitap kapandıktan sonra da bir şekilde o hikayenin içinde kalması.
Ve dönüp dolaşıp şu soruya geliyoruz…
İnsan kendi hikayesini yazabilir mi, yoksa hayatı boyunca kendisine yazılmış hikayenin içinde kendine bir yer mi arar?